DPG Media test Nederlands AI-model GPT-NL op redacties

Als 'launching customer' test DPG Media op dit moment de mogelijkheden van GPT-NL, het Nederlandse AI-model dat wordt ontwikkeld door TNO, SURF en het NFI. Jona Zuiver, AI Business Partner voor nieuwsmedia en magazines bij DPG Media, werd hierover geïnterviewd door TNO.

“De inzet van AI helpt journalisten en redacteuren met verschillende taken, zodat zij zich op de kerntaak kunnen richten: het bedrijven van kwalitatieve journalistiek. Juist bij een toepassing waarbij AI niet zozeer repetitieve taken vervult, maar een rol speelt in het waarborgen van de kwaliteit, kan de inzet van GPT-NL een verschil maken in het herkennen van de eigen taal, context en journalistieke cultuur. Daarnaast speelt digitale soevereiniteit een steeds grotere rol. Nu generatieve AI het traditionele verdienmodel van nieuwsorganisaties onder druk lijkt te zetten, groeit de behoefte aan meer controle over technologie, data en intellectueel eigendom.”

Gebouwd op onze eigen content

Een belangrijk uitgangspunt van GPT-NL is dat onze eigen journalistieke artikelen een substantieel onderdeel vormen van het model. Via branchevereniging NDP Nieuwsmedia, werd vorig jaar het archief van meer dan 30 landelijke en regionale nieuwstitels, waaronder het archief van DPG Media, beschikbaar gesteld als trainingsdata. Dit is wereldwijd de eerste keer dat nieuwsuitgevers op deze manier samenwerken met een AI-ontwikkelaar, waarbij een deel van de opbrengsten terugvloeit naar de auteursrechthebbenden. “Een groot gedeelte van het archief betreft onze artikelen”, vertelt Jona. “Dat is best gaaf, maar we hebben niet bijgedragen aan de modeltraining om er geld mee te verdienen. Het is echt vanuit een gedeelde ideologie tot stand gekomen.”

Twee journalistieke use cases om GPT-NL te testen

In een zogenaamde Feasibility Study, die in de zomer is gestart en loopt tot eind januari 2027, onderzoeken we de haalbaarheid van twee concrete journalistieke use cases:

1. Nieuwskoppen optimaliseren

Het genereren van een goede nieuwskop vraagt om nuance: de kop moet de essentie van het verhaal vangen en de lezer prikkelen, zonder te vervallen in Engelstalig taalgebruik of clickbait. "Het genereren van nieuwskoppen klinkt eenvoudig, maar is nog verrassend complex. Een model begrijpt meestal de feiten uit een artikel, maar een goede kop moet meer doen dan samenvatten. Je wil de kern en de essentie van het verhaal vangen en tegelijkertijd de lezer prikkelen om verder te lezen."

Toen we in juli startten, moest het model nog leren wat we er überhaupt van vroegen. Inmiddels krijgen we wel verschillende koppen terug, en kunnen we deze beter beoordelen en verfijnen. Zo werken we aan meer variatie in de verschillende koppen en accuraatheid van citaten."

2. De AI-eindredacteur

In de volgende fase testen we GPT-NL als een digitale assistent die journalisten ondersteunt bij de schrijfstijl, leesbaarheid en de specifieke stijlregels van afzonderlijke titels. "De AI-assistent fungeert als een extra paar ogen: hij signaleert direct wanneer een zin te lang of complex wordt en stelt voor waar je die het beste kunt splitsen. Ook controleert het model of bijvoorbeeld afkortingen correct worden geschreven, herkent het veelvoorkomende stijlproblemen en doet het suggesties die passen bij het betreffende medium. Het model moet daarom niet alleen niet alleen begrijpen wat er staat, maar ook hoe het binnen die specifieke titel geschreven moet worden."

Onafhankelijkheid voorop

De inzet van GPT-NL heeft als doel journalisten te ondersteunen, zodat zij zich optimaal kunnen richten op hun kerntaak: het maken van kwalitatieve journalistiek. Daarbij staan transparantie en onafhankelijkheid voorop. "Traditioneel gezien zit die onafhankelijkheid toch een beetje in ons DNA, met zoveel verschillende nieuwstitels die ieder een heel eigen identiteit hebben. Ook willen we daar richting de lezers transparant over zijn. Het is een tijd waarin het vertrouwen in het nieuws en de media onder druk staat. Het is daarom belangrijk om eerlijk te laten zien welke technologie je gebruikt en voor welke waarden je staat."

De verwachting is niet dat GPT-NL straks voor alle taken inzetbaar is. “Internationale modellen zijn breed inzetbaar dankzij hun jarenlange voorsprong en enorme investeringen. Maar we denken wel dat we GPT-NL goed voor specifieke, afgebakende taken kunnen gebruiken. Als we met GPT-NL een model hebben dat beter aansluit op onze eigen journalistieke praktijk, dan gaat dat onze autonomie en kwaliteit ook ten goede komen.”