Artikel
Waarom visuele eenvoud effectiever is
Waarom visuele eenvoud effectiever is
AI-analyses Rijksuniversiteit Groningen ontrafelen tien jaar aan Nederlandse bannerdata
Al jaren horen we over een creativiteitscrisis. Sinds Orlando Wood in zijn boek Lemon: How the Advertising Brain Turned Sour (2019) waarschuwde voor de verschraling van reclame, zoeken adverteerders in steeds grotere mate naar de 'klik'. We winnen de consument echter niet voor ons met gelaagde boodschappen of grappige metaforen, zo blijkt uit twee AI-gedreven onderzoeken van de Rijksuniversiteit Groningen (RUG), in samenwerking met DPG Media en Nielsen. De data laten zien dat traditionele opvattingen over online creativiteit aan herziening toe zijn.
De analyses tonen aan dat de effectiefste banners uitblinken in visuele eenvoud en directe duidelijkheid. Waar we vaak aannemen dat animaties, nadrukkelijke logo's of menselijke figuren de aandacht vasthouden, verlagen deze elementen in de praktijk vaak juist de kans op een klik door cognitieve overbelasting. Daarnaast bewijst de data dat dé universele succesformule simpelweg niet bestaat. Waar de mode-industrie succes boekt met donkere, minimalistische uitingen, investeren adverteerders in de reisbranche juist in felle beelden vol tekst en actiecommunicatie. Creatief succes is dus geen 'one-size-fits-all', maar vereist scherpe keuzes per branche.
Langlopend onderzoek
Het project om reclamecreativiteit objectief meetbaar te maken, startte met analyses van alle printadvertenties voor de autobranche uit de periode 2007-2024, aan de hand van een keur aan AI-tools. Dit pionierswerk, uitgevoerd binnen een PhD-traject, toonde niet alleen aan dat printuitingen door de jaren heen veiliger en minder onderscheidend zijn geworden, maar leverde ook richtlijnen op voor effectievere campagnes.
In vervolg op deze geslaagde exercitie werd de stap gezet naar het digitale domein. In twee nieuwe afstudeeronderzoeken lieten Elisa Campatelli en Samama Ikram geavanceerde beeldherkenningstechnologie los op tien jaar aan online display advertenties binnen respectievelijk de ‘automotive’ sector en de branches ‘fashion’ en ‘travel’. Ze beperkten zich niet tot inhoudsanalyses, maar relateerden dit aan het doorklikpercentage (CTR) of aan mediabestedingen (als proxy voor door adverteerders ervaren effectiviteit). Het resultaat is een datagedreven inzicht in de visuele evolutie van de online banner en een antwoord op de vraag welke creatieve keuzes daadwerkelijk online effectiviteit drijven.
“A multi-tool feature extraction pipeline is employed, including object detection, text recognition, facial analysis, and pre-trained Vision Transformer embeddings, enabling the modeling of executional features and higher-order creative properties.” - Elisa Campatelli

De trend: steeds minder druk
De onderzoekers analyseerden met behulp van verschillende toepassingen aan beeldherkenningstechnologie tienduizenden Nederlandse display-advertenties (2016-2025) uit de Creative Database van Nielsen (het bureau registreert alle geserveerde reclame). Als we dan kijken naar de visuele evolutie, is de conclusie helder: Nederlandse banners zijn de afgelopen tien jaar aanzienlijk minder druk geworden. Hieronder zie je per categorie de meest prominente trends.
Automotive
-
Minder statisch: adverteerders zijn geleidelijk aan vaker gaan kiezen voor dynamische banners en langwerpige formaten.
-
Minder nadruk op activatie: het gebruik van expliciete prijs- en promotieteksten is structureel gedaald.
-
Minimalistische branding: ‘brand cues’ zijn visueel minder dominant geworden, wat wijst op een verschuiving naar een strakker design.
Fashion
-
Visueler, minder tekst: zowel het aantal woorden, de hoeveelheid ruimte die tekst inneemt als het gebruik van expliciete ‘call-to-action’-zinnen zijn aanzienlijk gedaald.
-
Recente piek in promotionele taal: hoewel het algehele tekstgebruik in mode-advertenties dus sterk afnam, is het gebruik van promotionele taal (zoals verwijzingen naar kortingen of aanbiedingen) na een redelijk stabiele periode vanaf 2022 ineens scherp gestegen.
-
Intensere kleuren: de kleurverzadiging (saturatie) nam significant toe.
Travel
-
Korter en bondiger: reisadvertenties bevatten net als die in de modebranche minder tekst dan voorheen.
-
Meer visuele rijkdom: een opvallend verschil met de fashionbranche is dat de visuele complexiteit in reisadvertenties over de jaren heen wél significant is toegenomen.
-
Donkerder en neutraler: de helderheid van de advertenties is door de jaren heen significant gedaald, terwijl de mate van neutrale gezichtsemoties juist steeg.
Kortom, een flinke visuele verschuiving, maar leidt die ook tot effectievere reclame? In de automotive sector, waar effectiviteit is gemeten aan de hand van de ‘click-through rate' (CTR), sneuvelen er direct een paar aannames. Zo wordt animatie vaak gezien als dé manier om aandacht te trekken, maar uit de data blijkt dat beweging in liggende banners de CTR juist verlaagt door cognitieve overbelasting (in verticale formaten heeft animatie geen negatief effect). Ook de aanwezigheid van menselijke figuren en zware branding verlaagt de kans op een klik. Wat wél werkt voor meer interactie? Een zo groot mogelijk bannerformaat en een heldere, krachtige CTA.

Dat dé ultieme succesformule echter niet bestaat, blijkt wanneer we kijken naar andere branches. Voor wat betreft mode en reizen is gekeken naar de bestede mediabudgetten (‘ad spend’) als proxy voor het vertrouwen dat adverteerders in creaties hebben. De verschillen blijken groot. In de mode-industrie wordt een relatief groot deel van het budget geïnvesteerd in banners met een lage visuele complexiteit en een donkere, minimalistische uitstraling (denk aan de premium focus op slechts één product, zoals een horloge). In de reisbranche zien we het tegenovergestelde: hier steken adverteerders hun budgetten juist in heldere, felle beelden vol tekst en nadrukkelijke prijs- of actiecommunicatie.
"These results suggest that advertiser investment in display ads reflects industry-specific creative conventions built up over many years, not universal principles that apply equally across all contexts." - Samama Ikram
De les voor de marketeer
De genoemde 'creativiteitscrisis' is mogelijk meer een crisis van relevantie en verwerkingstijd. Online consumenten verwerken reclame veelal onbewust en nemen simpelweg niet de moeite om complexe advertenties te doorgronden. Succesvolle banners draaien om directe duidelijkheid. Een belangrijke les voor marketeers en creatieven is om te stoppen met het blind toepassen van universele ‘best practices’ - wat premium mode verkoopt, werkt niet voor de promotie van een autodealer of een vliegvakantie. Het werkt beter om de creatie aan te sluiten bij de conventies van een specifieke subcategorie en te beseffen dat het schrappen van onnodige elementen vaak de meest creatieve keuze is die je kunt maken.
Met dank aan Elisa Campatelli en Samama Ikram (Rijksuniversiteit Groningen).

